Tida frå jubileet og eit par tiår framover; Ten Sing og nye kyrkjesamfunn og kyrkjelege stridsspørsmål

Kyrkje og kristendomen viser altså framleis styrke i Ulstein i det vi går inn i 1980-åra. Men medan Den norske kyrkja nokre tiår tidlegare var heilt einerådande i kommunen og hadde så godt som 100 prosent av folket som medlemmer, ser vi no tendensar til ei endring. Framleis er over 95 prosent av folket i prestegjeldet statskyrkjemedlemmer, men ein del personar er no med i trussamfunn utanfor kyrkja. I tillegg har vi dei som ikkje har noka tilknyting i det heile. Så får kommunen gradvis eit innslag av flyktningar og innvandrarar – og etter kvart også ein del arbeidsinnvandring, folk som høyrer til både andre kyrkjesamfunn og andre religionar – som muslimar og hinduar.

Ei slik endring var det då Filadelfia Ulsteinvik vart ein sjølvstendig kyrkjelyd i 1978, tilslutta pinserørsla i Noreg. Den første tida heldt den vesle flokken til i heimen til Ingrid og Ole Rørstad. Frå hausten 1978 fekk Filadelfia leige eit klasserom på Bjørndals Minne, og dette fungerte som møtelokale fram til våren 1981. Då vart forretningsbygget Fløtun i Bjørndalvegen 19 til sals; Filadelfia fekk tilslaget, og etter mykje dugnadsarbeid var det nye gudshuset klart til bruk til jul i 1981 – og innvigd i mars 1982.

Det vesle huset med lyskors på ytterveggen fungerte godt i mange år, men etterkvart som Filadelfia fekk fleire medlemmer, og besøkstala auka, måtte kyrkjelyden sjå seg om etter andre løysingar. Målet er å bygge sitt eige lokale i Ulsteinvik, men i mellomtida har dei pussa opp dei tidlegare butikklokala i Sjøgata 45, der Filadelfia no leiger både 1. og 2. etasje. Lokala vart innvigde i august 2017. I første etasje har dei storsalen der gudstenestene går føre seg. I tillegg er der kafé, kjøkken, lobby og toalett. I andre etasje er det mange fleirbruksrom, og i hovudsak har kyrkjelyden barne- og ungdomsarbeidet sitt der. I Filadelfia sine gamle lokale i Bjørndalvegen 19 har dei etablert bruktklebutikken Sarepta.

I Ulstein var det på slutten av 1980-talet elles 10 aktive medlemmer i Jehovas Vitne.

På siste del av 1970-talet eksisterte det alt eit ungdomskor i Ulstein, som mellom anna tok del på Vintertreffet i Volda i 1978. Men no skulle ytterlegare eit tiltak sette meir fart i det kristne ungdomsarbeidet. Nokre eldsjeler gjekk saman for å starte det som skulle bli eit Ten Sing-kor i bygda. Den 7. april 1978 møttest 47 ungdommar til skipingsmøte og med Kristen Ulstein som møteleiar og referent. Koret var i første omgang ei gruppe lagt til Gnisten ungdomsklubb, og ikkje innmeldt i Noregs KFUK-KFUM som eige Ten Sing-kor. Men etter ei kort stund vart koret ei sjølvstendig eining, fekk namnet Profil og hadde øvingane sine på Fredheim. Aldersgrensa for å bli med var 7. klasse, det som i dag er 8. klasse og første året på ungdomsskulen. Solveig Myrene vart vald til den første leiaren i koret, og Kari Eide vart den første dirigenten. Songutvalet hadde eit moderne uttrykk og var påverka av impulsar frå Jesusrørsla, fortel Magne Grimstad jr. i artikkelen Ulstein Ten Sing 40 år i Levd liv 2018.

Profil leigde den første tida utstyr frå den kristne gruppa Salvation, seinare ser det ut til at Ten Sing-koret kjøpte det brukte utstyret til songgruppa. Men alt går ikkje på skinner desse første åra. Då Arne Sæter sluttar som dirigent våren 1980, kjem koret etter kvart i vanskar, og talet på medlemmer går ned. Det endar med at koret legg ned aktiviteten i januar 1981. Men i august 1982 kjem det eit nytt initiativ, der Kristin Flacké Husøy stiller seg til disposisjon som musikalsk ansvarleg og dirigent. Øvingane blir flytta til fredag, og ungdomslaget får dette arbeidsåret ny eittåring, Frode Midttun. No nærast eksploderer interessa for koret, og det kan vere opp i 120 ungdommar samla på Fredheim til øving. Koret får også ei rekke oppdrag.

Magne Grimstad jr. kan no fortelje om ei glanstid for Ten Sing-rørsla, med fleire store kor rundt om på Sunnmøre. I 1985 blir det til dømes arrangert Vintertreff i Ulsteinhallen med over 700 deltakarar og med Profil som vertskap for arrangementet. Vaksenleiarane var viktige for det gode miljøet i koret. Hausten 1985 var Arild Myklebust leiar. Dei komande åra var det stor aktivitet, med eigne musikalar og turnéar. I 1988 var Profil Ten Sing på eit toppunkt. Med Einar Grimstad som dirigent og John Olav Sæter som styreleiar reiser koret til Tyskland i slutten av februar. Då hadde styre, foreldre og vaksenleiar Svein Rødset gjort ein stor innsats mellom anna med å samle inn pengar til å chartre fly frå Vigra til Tyskland. Koret vart godt motteke, og enkelte stader møtte dei eit publikum på over 1000.

I løpet av 40 år har fleire tusen ungdommar vore innom koret. Det er ingen tvil om at Ten Sing har vore ein viktig arena for ungdom i Ulstein og ein flott stad for både åndeleg og musikalsk utvikling. Ulstein Ten Sing, som koret no kallar seg, er i dag eit av dei største Ten Sing-kora på Sunnmøre (Magne Grimstad jr. 2018).

I mars 1982 feira Ulstein kristelege ungdomslag 100-årsjubileum i ei heil veke med ulike arrangement. Dåverande generalsekretær Kjell Grønner var invitert, og dette var det siste store arrangementet Grønner var med på før han gjekk av som generalsekretær. Hausten i jubileumsåret utvida speidarane med fleire patruljar, og KFUM starta opp to ulveflokkar. KFUM-speidarane talde ved årsskiftet 1982/83 70 medlemmer. Lidbjørn Vattøy var leiar for foreininga i jubileumsåret.

I 1983 var det duka for eit nytt jubileum i bygda. Denne gongen var det Ulsteinvik Indremisjon som runda 100 år: – Den åndelege sida har vore og skal vere hovudpoenget for indremisjonen. På dette området må vi framleis ha frimod til å vere einsidige, sa Lars Langnes i attersynet under jubileumsfesten. Heile 300 var samla på Sunnmøre Folkehøgskule. Formann Olav Hofseth ønskte den store festlyden velkomen, Hallbjørg Hop spelte flygel, Inge Røren las dikt, og Ulstein Musikklag hadde fleire avdelingar. Kveldens hovudtalar var generalsekretær Ole Abel Sveen frå Vestlandske Indremisjonsforbund. Mellom dei mange som kom med helsingar, var den nye soknepresten i Ulstein, Atle Hopland. Hopland fortalde at dette var første møtet hans med Ulsteinvik Indremisjon, men han hadde god kjennskap til Indremisjonen frå oppveksten i Ålesund. Han hadde med interesse lese jubileumsheftet, forfatta av Kristen Ulstein, som også peiker på motsetningane som har vore mellom kyrkja og indremisjonen opp gjennom tida. Hopland viste til at forgjengarane hans hadde bidratt til å etablere eit godt samarbeid og ville sjølv følgje opp denne linja: – Vi skal no få legge historia bak oss og strekke oss framover i lag, var Hoplands ønske. Styret i Ulsteinvik i jubileumsåret var Agnar Dag Ulstein, Johan Sverre Ulstein, Olav Hofseth (leiar), Ottar Nygjerde, Janny Engås, Reidun Røyset og Ingrid Ringstad (Vikebladet).

Men det skulle dukke opp utfordringar i forholdet mellom kyrkja og indremisjonen – og ikkje minst stridsemne i kyrkja internt – i tiåra som låg føre. Dei indremisjonsmedlemmene som hadde levd nokre år, hugsa til dømes godt helvetesdebatten på 1950-talet og striden om kvinnelege prestar berre nokre år seinare. Striden mellom Hallesby og Schjelderup hadde vist at den liberale teologien hadde fått innpass i kyrkja. Mange i dei teologisk konservative organisasjonane, som indremisjonen, såg det slik at kyrkja ikkje lenger var til å stole på når det gjaldt å stå vakt om skrift og vedkjenning.

Alt i 1928 vart det skipa ei nattverdforeining i Ulstein. Ho søkte om å få nytte småsalen i bedehuset til formålet og fekk løyve. Foreininga har hatt eigne nattverdmøte heilt til vår tid, skriv Kristen Ulstein i 1983. Etter kvart har Ulsteinvik Indremisjon teke over ansvaret for desse møta. Dei har samla folk som har meint at nattverden skulle feirast berre saman med venesamfunnet, men òg personar som oppfattar det slik at ein også kan gå til nattverd i kyrkja.

Under overflata var det i tillegg ein strid mellom kven som skulle representere – eller vere talsmenn – for kristendommen her i landet. Det dukka opp ytringar frå toppfolk i kyrkja om at glanstida til lekmannskristendommen var forbi, og det vart ymta om at indremisjonen lenge nok hadde fått bestemme den allmenne oppfatninga om kva som var kristendom. Også i Ulstein reagerte indremisjonsfolk med uro. Då dei fekk to prestar i prestegjeldet, vart det tillyst gudsteneste i Ulstein kyrkje oftare enn tidlegare. I 1971 skreiv styret i Ulsteinvik Indremisjon brev til soknerådet og protesterte mot at kyrkja la gudstenester til søndagar som tradisjonelt hadde vore søndagane til bedehuset (Kristen Ulstein 1983). Etter kvart som utviklinga dei siste tiåra har gått i retning av ei såkalla open folkekyrkje, har til dømes Ulsteinvik Indremisjon hatt konkurrerande samlingar søndag klokka 11.

I 1983 tek bygda avskil med dei folkekjære prestane Rudolf Fiskerstrand (sokneprest) og Arne Sørhagen (res.kap.). Dei blir erstatta av Atle Hopland som sokneprest og Dag Håland som res.kap. Begge skulle finne seg godt til rette og bli verande i sine kall i lang tid. Hopland heilt til han gjekk av som pensjonist i 2011. I starten av mars 1983 var det avskjed med sokneprest Rudolf Fiskerstrand etter ni år i prestegjeldet: – Han har vunne seg ein plass i bygda som vanskeleg kan fyllast, slo lokalavisa fast. Dei eldre hadde hatt ein særleg stor plass i tankane hans, ikkje minst dei som heldt til på alders- og sjukeheimen. Men også konfirmantane han har hatt, vil minnast han som ein prest som var interessert i dei, og som ikkje preika kjedeleg teori. Han var vel den første presten som oppmoda til applaus i kyrkja her, og som har tilbode seg til å vere medhjelpar i ein ungdomsklubb som var på tale ei tid, skreiv Vikebladet.

I byrjinga av juli 1983 var dei to nye prestane på plass på Hareidlandet. Atle Hopland med flyttelass og familie installerte seg i prestegarden i Ulsteinvik og skulle ta til i tenesta 10. juli. Håland skulle tradisjonen tru bu på Hareid. Hopland hadde mellom anna vore res. kap i fem år i Balsfjord saman med den markante og omstridde Børre Knudsen. Kyrkja i Ulstein var stappfull då soknepresten vart innsett i tenesta. Prost Gunnar Skrede las innsetjingsbrevet, og soknerådsleiar Birger Ulstein ønskte Hopland og familie velkomne.

I februar 1983 konstituerte det nye bispedømmerådet seg, og kateket i Ulstein, Leiv Havåg, vart vald til den første formannen i rådet. Kyrkjelydsbladet i Ulstein var no inne i sin niande årgang og gjekk til om lag 1800 husstandar, 40 av dei utanbygds. Lokalavisa, som frå hausten 1989 vart til Vikebladet Vestposten, kom mot slutten av 1980-talet med ei eiga kyrkjeside, der kvart av sokna stod for innhaldet kvar sin laurdag.

I 1983 gjennomførte Ulstein kyrkjekor og Hareid ungdomskor eit stort lyft då dei framførte Händels Messias i begge kyrkjene på Hareidlandet i mars. Leif Sundsbø og Folke Grimstad dirigerte kvart sitt kor. Sopransolist var Hildegunn Saunes Botnen. Sundsbø hadde starta Ulstein kyrkjekor i 1980. Koret hadde no om lag 30 medlemmer og tok på seg fleire større framføringar i åra framover. Messias var såleis eitt av fleire storverk som lokale korkonstellasjonar førte fram desse åra. Første søndag i advent 2005 stod Hareid kammerkor og Ulstein kyrkjekor igjen bak framføringa av Messias av Georg Friedrich Händel saman med solistar og musikarar.

Mellom solistane denne gongen var Lisbet Brekke Lislevatn og Arild Grimstad. Dirigent for Ulstein kyrkjekor var kantor Ståle Helvig.

Skiferhellene som no var på kyrkjetaket i Ulsteinvik, vart skifta ut sommaren 1983. Dei var om lag 130 år gamle. Kommunestyret løyvde 400.000 kroner til arbeidet. Om lag 3500 steinar vart skifta i tillegg til takrenner og liknande.

No kan Vikebladet slå fast at det nye Fredheim blir ei perle i Ulsteinvik sentrum. Bygget er renovert både innvendig og utvendig. Byggjenemnda har sett omtanke, arbeid og pengar inn på å skape eit bygg med kvalitet, der den originale stilen er teken vare på. Ei utruleg givarglede og ein enorm dugnadsinnsats har gjort at sjølve bygget utan innreiing langt på veg er ferdig før dei har rørt byggelånet. Dei 2500 dugnadstimane har skapt samhald i ungdomslaget, konkluderer lokalavisa.

I slutten av mars 1989 vart Fredheim igjen nyopna, huset som i dette året kunne feire 80-årsjubileum var no restaurert for 1,5 millionar kroner og nærare 6000 dugnadstimar sidan 1986. Fredheim fekk også konsertflygel til 40.000 kroner. Pristilbodet var godt, og mykje av pengane samla inn i bygda. Flygelet var på plass i februar 1988.

I 1985 fekk Ulstein kyrkje ny kateket; Elisabet Sundgot tok over for Leiv Havåg som hadde vore kateket i Ulstein sidan 1977. No vart han undervisningsleiar i Møre bispedømme fram til 1993.

Biskop Ole Nordhaug vitja Ulstein for første gong i januar 1985. Han og kona Liv Nordhaug var inviterte til julefest på Sunnmøre Folkehøgskule. Her talte biskopen til 300 tilhøyrarar. I mars 1988 var biskopen igjen på plass i Ulstein, no for å halde visitas i prestegjeldet. Her fekk biskopen mellom anna møte 350 ungdomsskuleelevar i Ulstein kyrkje. Nokre av elevane hadde førebudd spørsmål til Nordhaug. Eitt av dei gjekk rett inn i diskusjonen om den rockeprega musikken som no hadde funne sin plass også i Ulstein kyrkje gjennom gospel og Ten Sing: – Rock er ikkje satans verk og heller ikkje synd, var biskopens krystallklare svar. Han la til: – Eg er for gammal til å ha glede av denne musikkforma, men eg svarer nei på om ho er satans verk. Det er klart at denne musikken også kan nyttast i kristen samanheng, dersom tekstene er gode og musikken moderat.

Visitasen tok også opp ei anna problemstilling som kom ungdommen ved: – Det møter for få unge til gudstenestene våre. Grunnen er at dei unge i staden bruker søndag formiddag til å sove ut. Denne konklusjonen drog sokneprest Atle Hopland i visitasmeldinga frå Ulstein prestegjeld. Han la til: – Det er mange unge som vil vedkjenne seg kristennamnet og finn seg ein plass i dei kristne ungdomsmiljøa. Diverre er det ikkje for mange av dei til gudstenestene søndag formiddag. Til kveldsgudstenester med Ten Sing-kor og liknande kan kyrkja vere full, og svært mange tek del i nattverden. Hopland ønskte elles at den kristne ungdommen var meir medviten om eit alternativ til ein ungdomskultur der nyting og forbruk stod i første rekke. Det gjennomsnittlege gudstenestebesøket i Ulstein i 1987 var 244; 12 hadde meldt seg ut av kyrkja. Talet på utmeldingar varierte mykje frå år til år denne tida, i 1988 melde til dømes åtte seg ut av kyrkja i Ulstein.

I visitasforedraget sitt gav Nordhaug uttrykk for at det var nødvendig med lønna kyrkjeverje i Ulstein prestegjeld. Han opplevde elles situasjonen i prestegjeldet som positiv, men appellerte til at kyrkjelydane måtte halde saman. Det skulle enno gå nokre år før kyrkjeverje var på plass. Midt på 1990-talet gjekk dei to sokna saman om å dele på stillinga. Men nokså raskt vart det kyrkjeverje i kvart sokn.

Dei siste tiåra før tusenårsskiftet dukka det stadig opp stridsspørsmål som skapte uro i kyrkjelydane, også i Ulstein prestegjeld. Helge Hognestad var truleg den mest omdiskuterte norske presten på 1980-talet, på grunn av meiningane sine om den kristne trua som mange meinte var i strid med læra til den norske kyrkja. Han verka som kapellan Høvik i Bærum, men etter mykje bråk trekte han seg frå stillinga i 1984. I 2000 vart han ordinert på nytt av Hamar-biskop Rosemarie Köhn, som også skulle skape splid på Hareidlandet.

I 1983 tek ein av frontfigurane mellom kristenfolket i Ulstein opp Helge Hognestad i eit innlegg i Vikebladet. Kjartan Grimstad skriv: – På direkte spørsmål om han trur det finst eit helvete, svarte Hognestad kort og klart: – Nei! På same måten nekta han trua på Jesu soningsdød for syndene våre. Ein slik prest bryt med kyrkja sin grunn, det er klart, konkluderte Grimstad. Det vart ein lengre debatt i lokalavisa om denne saka.

Det er elles på denne tida at kvinnene i Noreg for alvor har byrja å vende blikket mot arbeid utanfor heimen. Talet på heimeverande husmødrer blir halvert frå 1980 til 1990. Ulstein var framleis eit nokså kjønnsdelt samfunn ved inngangen til dette tiåret. Det gjeld både yrkeslivet, politikken, familielivet og foreiningslivet. Men kvinnesaka, kampen for å endre den tradisjonelle kvinnerolla, hadde likevel fått eit visst fotfeste i prestegjeldet. Sidan kvinneåret 1975 har det blitt danna kvinnegrupper, og vi ser at det skjer ting innan til dømes idretten, som peiker mot endringar i det tradisjonelle kvinnesynet. Jentene byrjar så smått å spele fotball og drive med langdistanseløping. Men endringane skjer i det små og ikkje utan debatt. Vi anar at det går føre seg ein diskusjon om feminisme og kvinnefrigjering i det kristelege foreiningslivet. Av og til blir dette spegla av i lokalavisene.

I Ulstein er til dømes både soknepresten og soknerådsleiar Eldar Husøy motstandarar av kvinnelege prestar. I januar 1988 kjem Foreningen for Bibel og Bekjennelse (FBB) med eit utspel i saka: FBB kan ikkje sjå at kvinnelege prestar er godkjende av kyrkja. Sokneprest Atle Hopland kommenterer til Vikebladet: – Eg kunne ikkje ha tolerert at ein kvinneprest gjekk på preikestolen i Ulstein kyrkje, slår han fast. Kva om det kom ein kvinneprest inn som til dømes som vikar i Hareid? vil avisa vite:

– Dersom det var tale om ein vikar, måtte eg ha levd med situasjonen. Men eg ville ikkje kunne ha noko gudstenestefellesskap med ein kvinneleg prest. Dersom det skulle bli ei permanent tilsetjing, ville situasjonen bli vanskeleg for meg. Då måtte eg nok søkje meg bort.

Biskop Ole Nordhaug er usamd med Ulstein-presten og FBB: – Eg deler ikkje den oppfatninga at kyrkja ikkje har godkjent kvinnelege prestar. Rett nok står det ingen stad i læra til kyrkja at det skal vere kvinnelege prestar. Men det står heller ingen stad at det ikkje skal vere kvinnelege. At kvinner og menn skal likestillast i dette spørsmålet, er vedteke ved lov. I og med at vi har ei statskyrkje, må vi rette oss inn etter dei lovene som gjeld. Anten får du halde deg til reglane i spelet, eller så får du gå ut og danne ei frikyrkje. Ei kyrkje kan ikkje i det lange løp leve med å bryte gjeldande vedtak, insisterer biskopen.

– Eg spør meg, svarer Hopland, – har vi brått i løpet av 10-20 år fått så mykje meir teologisk kunnskap og innsikt i Guds ord at vi kan setje strek over ein 1900 års tradisjon. I heile den katolske kyrkja, den anglikanske, aust-kyrkja og dei ortodokse kyrkjene er det menn som har prestetenesta. Så eg blir litt lei av denne stadige påpeikinga av at den norske kyrkja er bakstreverk, og at ho verkeleg kan ha prestar som ikkje følgjer med i tida, og ser kva som rører seg i moderne teologi. Hopland la til: – Eg har sjølv fleire gonger hatt gudsteneste der kvinner har talt; også kvinner som har stått fram med profetisk bodskap. Kvinna høyrer med til det allmenne prestedømmet, som ein kvar døypt og truande gjer. Prestetenesta står heller ikkje over andre tenester i kyrkja. Men slik eg ser det, er dette med presteembetet knytt til mannen.
Hopland vart igjen avisstoff då han nekta KFUK-KFUM-leiar Irene Wenaas Holte å ta del som prest i ei gudsteneste i Ulsteinvik

Uroa omkring dette spørsmålet fekk ny næring då generalsekretæren i Vestlandske Indremisjonsforbund, Ole Abel Sveen, i januar 1990 utalte at kvinnelege prestar og liberale teologar elles burde nektast å tale i bedehusa i Noreg. Som kjent var det indremisjonen som åtte Ulsteinvik bedehus. Avtroppande formann i Ulsteinvik Indremisjon, Magne Hofset, uttalte til lokalavisa at bedehuset i bygda aldri hadde møtt problemet med talarar dei ikkje kunne godkjenne: – For dei misjonsforeiningane som bruker huset, har det hittil aldri vore aktuelt å bruke ein kvinneleg prest. Eg veit ikkje kva meining det nye styret har om den situasjonen som no har oppstått, men eg ser ikkje bort ifrå at det kan vere delte meiningar om saka i Ulsteinvik Indremisjon, trudde Hofset. Ein av dei nyvalde i styret for indremisjonen, Per Sæter, meinte også at styret kunne dele seg i denne saka.

Avisoppslag vart det også då Møre-bisp Odd Bondevik skulle ordinere den første kvinnelege presten frå Ulstein prestegjeld. Bondevik hadde skifta syn og meinte no at dei skriftorda som vart nytta mot kvinnelege prestar, ikkje handla om det i det heile. Derfor kunne han frimodig kome til Hareid og ordinere Irmelin Grimstad Bonden til prest søndag 8. september 1996. Sokneprest Atle Hopland ville ikkje vere til stades i kyrkja. Men kyrkja var full då den historiske dagen kom: – Ein stor og spesiell dag, konkluderte biskopen, ifølgje lokalavisa.

Etter kvart la dei som ikkje kunne akseptere kvinnelege prestar, seg lågare i det offentlege terrenget. Men det vart store medieoppslag då Evy Risa Kvamsdal vart den første kvinnelege prosten i Møre bispedøme. Kvamsdal hadde mellom anna leiarutdanning for kvinner i Den norske kyrkja og vart ordinert til prest i 1989. I mars 2000 vart Kvamsdal utnemnd til prost i Søre Sunnmøre prosti. Men då ho skulle ordinerast, valde fire av prestane å sitje i kyrkjebenkene framfor å gå i prosesjonen saman med prost, biskop og andre prestar. Dei var imot kvinnelege prestar. Ein av dei var sokneprest Atle Hopland. Kvamsdal slutta som prost i 2011.

Så var det striden om abortlova; ein kamp kyrkja engasjerte seg imot frå første stund. Lova slår fast at gravide kvinner sjølv kan avgjøre om dei skal ta abort, så lenge det kan skje før utgangen av 12. veke i svangerskapet, og så lenge det ikkje er medisinske grunner som taler mot det. Abortlova vart vedteken den 13. juni 1975 og verka frå 1. januar 1976. Ho har sidan blitt endra fleire gonger. Ein av dei som protesterte mest høglydt var biskop Per Lønning. I 1975 tok han avskjed i protest mot den nye lova. Symptomatisk for det minkande kyrkjelege engasjementet mot abortlova, var det at Per Lønning igjen vart biskop i åra 1987-94 i Bjørgvin.

Men det var ikkje alle prestar som gav seg. Børre Knudsen vart kjent over heile landet som den fremste mellom antiabort-prestane. I perioden 1979–1983 sette han embetet i Balsfjord inn på å få abortloven dømt grunnlovsstridig. Han vann i første rettsinnstans, men vart frådømt embetet i 1982. Han heldt fram prestegjerninga og abortstriden med økonomisk hjelp frå kyrkjelyden i Balsfjord og andre sympatisørar.

Utover dei første åra på 1990-talet rasa det ein diskusjon i Ulstein om abortspørsmålet, avspegla med mange innlegg i Vikebladet Vestposten. Utgangspunktet var aksjonane til dei såkalla abortprestane Børre Knutsen og Ludvig Nessa. I eit intervju med lokalavisa uttalte sokneprest Atle Hop-land at han kunne tenkje seg å invitere Nessa til Ulsteinvik. Det var ein brannfakkel som lokka både abortmotstandarar og tilhengarane av abortlova på banen. Saka sette sterke kjensler i sving. Skyttargravene, dei fastlåste posisjonane og dei hatske utfalla kom rikeleg til uttrykk i avisspaltene og i diskusjonane mann og mann imellom. Dei sterke reaksjonane, ikkje minst mellom folk som hadde eit meir perifert forhold til kyrkja, førte til at det aldri vart nokon Ulsteinvik-tur for Nessa. I staden vart han invitert til å halde tale i pinsekyrkja Sion på Leikong. Der samla han stappfullt hus.

Den 17. mai 1993 heldt res. kap. Dag Håland i Ulstein prestegjeld preike som del av ei radiogudsteneste. Han preika over teksten frå Lukasevangeliet 1, 50-53. Eit stykke ut i preika kjem det: – Også i vårt samfunn er det mange som blir gløymde og sette til side. Eg tenkjer på dei tusenar av foster i mors liv som kvart år blir tekne ut og kasta i ein forbrenningsomn. Kva vern er det om dei svake og hjelpelause? spurde Håland.

Preika vekte rikspolitiske reaksjonar. Stortingsrepresentant Marit Nybakk (Ap) gjekk langt i å be om sensur: – Vi har ei abortlov, og så spørst det kor langt prestane skal få lov til å gå i angrepa sine på abortlova. Eg kjem til å ta kontakt med Kyrkjedepartementet for å få ei prinsipiell avklaring om kvar grensa går, sa Nybakk til Sunnmørsposten.

Redaktøren i Vikebladet Vestposten følgde opp på leiarplass: – Det er ikkje ofte vi får oppleve at norske stortingspolitikarar står fram og vil bestemme kva som skal vere lov å seie frå preikestolane i dette landet. Utspelet til Nybakk er pinleg. For det første må det ha gått henne hus forbi kva som har vore den norske kyrkja sitt tonegivande syn i abortspørsmålet. Men det mest pinlege er likevel at ein norsk politikar kan tenkje seg å sensurere prestane av politiske årsaker. For dei som måtte vere i tvil: Dette er ikkje eit spørsmål om for eller imot abortlova. Det er eit spørsmål om kyrkja sin rett til sjølv å avgjere kva som skal forkynnast, og kva som skal vere den etiske vegleiinga til kyrkja i ulike spørsmål, skreiv redaktør Widnes Johansen.

Abortdiskusjonen førte til større medvit om menneskeverd og fokus på kva tid eit menneske blir eit menneske. I april 1990 tok helsesjefen i Ulstein opp dette problemet med soknerådet. Rådet gjekk inn for å legge til rette for ein felles gravplass for dødfødde spedborn.

Atle Hopland var ein vel omtykt prest, ikkje minst i kretsar som ville stå på kyrkja si gamle lære i ein del trusspørsmål. Han var også ein flittig og omsorgsfull vitjar på til dømes eldreinstitusjonane. Han var heller ingen moralist, men ikkje redd for å gjere det klart kva han meinte var rett og gale. Eit anna stridsemne var spørsmålet om sambuarskap, som skapte bølgjer til langt ut på 1990-talet: – Eg trur det er mange rundt om som er glade for at kyrkja heldt fram sambuarskap som ein uskikk – og talar om ekteskapet som Guds gode ordning med samlivet, uttalte Hopland i eit intervju med Vikebladet Vestposten i 1990. Då hadde han nettopp teke spørsmålet opp i ei preike, og opplevd nesten berre positive reaksjonar frå kyrkjefolket.

I februar 1997 kom det likevel eit signal om oppmjuking frå sokneprest Hopland. Han ville endre dåpspraksisen sin. No kunne begge av sambuande foreldre vere med fram til døypefonten. Hopland kalla dei ei pragmatisk endring, ikkje teologisk. Han hadde det same synet på ekteskapet som før. Og når det gjaldt fadrar, hadde han framleis det synet at dei ikkje burde vere sambuande.

Debatten om homofili sette utover på 1990-talet også sitt preg på lokalsamfunnet. I november 1997 vart det ein heftig diskusjon på Kyrkjemøtet, som enda med eit fleirtal for å seie nei til sambuande homofile i vigsla stillingar. Kyrkjemøtet ville likevel la det vere opp til det einskilde soknerådet om dei ville tilsetje sambuande homofile i uvigsla stillingar. Både soknerådsleiar Andreas Topphol i Hareid og soknerådsleiar Lidbjørn Vattøy i Ulstein støtta vedtaket til kyrkjemøtet.

På den internasjonale kvinnedagen 8. mars 1999 vil kvinnene ta over Ulstein kyrkje, heiter det i førehandsomtalen i Vikebladet 4. mars. Prest Helen Bjørnøy skal tale, der vil bli kvinneleg klokkar, kyrkjetenar og organist, og ein spesialskriven kvinneliturgi, fortel avisa. Dette vekte harme og frustrasjon i kyrkjelyden, fordi Bjørnøy, som ikkje berre var kvinneprest, men til alt overmål hadde velsigna partnarskapen til den lesbiske kapellanen Siri Sunde: – Helen Bjørnøy er medansvarleg for den vonde situasjonen vi har fått i kyrkja i dag, hevda Birger Ulstein – som fekk støtte av mellom andre Kjartan Grimstad. Han meinte dei lokale arrangørane av kvinnedagen handla provoserande mot heile kyrkjelyden. Leiar i Ulstein sokneråd, Lidbjørn Vattøy, slo fast at rådet ikkje hadde handsama saka. Men la til at soknerådet tidlegare har gjort vedtak om at kvinnelege prestar skulle ha tilgang til å preike i Ulstein kyrkje. Rundt 200 møtte fram og høyrde Bjørnøy tale.

I 2004 vart det atter strid om homofilispørsmålet. Programnemnda for Hareidsstemna hadde invitert biskopen i Hamar, Rosemarie Köhn, til å vere hovudtalar på stemnefesten. Ein liten månad før stemnet fekk Hareid auga frå riksmedia på seg. Sokneprest i Hareid, Michal Møgster, gjorde det klart at han ville nekte Rosemarie Köhn å halde preike under festgudstenesta til Hareidsstemna. No vart det varsla underskriftsaksjon i Hareid og oppslag i rikspressa. Møgster vart intervjua både av radio, TV og ulike riksaviser. Her prøvde han å forklare at han var usamd med Köhns teologiske Profil og ståstad, mellom anna i synet på homofili. Biskop Köhn hadde vigsla ein kvinneleg prest som var homofilt sambuande.

Leiar i stemnenemnda Kari Janne Ringstad hadde ikkje drøymt om at homofilispørsmålet skulle vere så omstridt i 2004: – At det var usemje om ein del av synspunkta til biskopen, var ikkje ukjent for leiinga i Hareidsstemna. Men at valet av talar skulle skape slike bruduljar, hadde vi ikkje drøymt om, kommenterte ho til lokalavisa. Det heile enda med eit slag kompromiss, der Møgster trekte seg og overlét gudstenesta til prost og biskop.

Under kyrkjemøtet i Øyer sa fleirtalet ja til at homofile som levde i sambuarskap, kunne vigslast til kyrkjelege stillingar. Fleire sentrale personar i kristenlivet i Ulstein prestegjeld signaliserte at dei ville melde seg ut av statskyrkja etter homofilivedtaket på kyrkjemøtet i desember 2007. Sokneprestane Møgster og Hopland bad folk tenkje seg om. Soknerådsleiar Leidulv Grimstad, som har vore sokneprest i Hareid fram til 2019, var klar på at han ikkje kom til å forlate kyrkja. Det vart heller ikkje noko stort rush av folk som melde seg ut.

Men kyrkja tok nye steg: Etter ein årelang strid om homofile og lesbiske skulle få gifte seg i kyrkja, vedtok Kyrkjemøtet i april 2016 med stort fleirtall at likekjønna skal få gifte seg i Den norske kyrkja. Og etter å ha vore ute på høyring, vedtok Kyrkjemøtet 2017 den nye liturgien med klart fleirtall: – Med dette vedtaket sender kyrkja eit signal om at menneskeverdet til homofile er det same som for alle andre, og at deira kjærleik er like sann og sterk som heterofile par har kunna oppleve, uttalte kyrkjerådsleiar Kristin Gunleiksrud Raaum til media.

Det høyrer med til denne historia at det snart er 11 år sidan Stortinget samla seg om kyrkjeforliket som løyste opp banda mellom stat og kyrkje her i landet. Sjølv om kyrkja blir finansiert over statsbudsjettet, vart grunnlovsparagrafen endra i 2012, og kyrkja vart sjølvstendig. Frå januar 2017 er ho også blitt eit eige rettssubjekt.

Utviklinga i kyrkja gjorde ikkje avstanden til misjonsorganisasjonar, konservative kristne og frikyrkjelydar mindre. Lesarinnlegg og intervju i lokalavisa viste at kyrkja var inne i ein endringsprosess som verka frustrerande på folk i dei kristelege kjernetroppane også i Ulstein. No såg dei stadige døme på at tidsånda hadde ein tendens til å vinne til slutt. Mange kristne, og mellom dei også partiet KrF, hadde kjempa ein fåfengt kamp i ei rekke verdi- og lærespørsmål dei siste 50 åra. Den første kvinnepresten vart ordinert av den liberale biskopen Schjelderup i 1961. Avkriminalisering av homofili vart vedteke under regjeringa Bratteli (Ap) i 1972 – etter ein debatt som gjekk gjennom heile 1960-talet. Abortlova kom under den andre Bratteli-regjeringa i 1975. Lova om registrert partnarskap for homofile kom under Gro Harlem Brundtland i 1993. Same regjering utnemnde den første kvinnelege biskopen, og kjønnsnøytral ekteskapslov kom under Stoltenberg i 2008.

Motstanden mot nokre av desse sakene har blitt markørar hos menneske som har villa halde fast på den tradisjonelle kristendommen; testspørsmål i høve til tru og bibelsyn. Ein annan slik markør har vakse fram i synet på Israel. Vi har dei siste åra til dømes sett korleis Ulsteinvik Indremisjon har klart å samle fullt bedehus med folk frå fleire leirar under møte med Israel som hovudtema, og med blikk på landets, folkets og ikkje minst byen Jerusalems rolle på vegen mot dei siste tider og det endelege oppgjeret mellom gode og vonde krefter. Då forfattaren av denne boka gjekk på skule, lærte vi at den kristne kyrkja hadde erstatta Israel som Guds utvalde folk. Det som populært blir kalla for erstatningsteologi, byggjer i hovudsak på tanken om at Bibelens lovnader til jødane i Det gamle testamentet alt er oppfylte i og med Jesus som Messias. No har mange kristne her i landet forkasta dette. Det er mellom anna derfor vi kan høyre norske predikantar hylle president Donald Trump fordi han har flytta den amerikanske ambassaden i Israel frå Tel Aviv til Jerusalem. På den andre sida har vi ein organisasjon som KFUK-KFUM, med nære band til Ulstein kyrkje, som har teke til orde for ein brei, økonomisk boikott av Israel. Slikt skaper spenning i det kristne landskapet.

Når kom slike tankar om Israels rolle til Ulstein prestegjeld? Det har nok vore ei gradvis utvikling. I lokalavisene på Hareidlandet var Israel eit stadig debatt-tema utover på 1980-talet, ikkje minst i samband med krigen i Libanon. Eit møte i organisasjonen Ordet og Israel på Kjeldsund resulterer i eit intervju med landsstyremedlem Sigurd Grimstad frå Hareid i august 1984. Her kjem det fram at det hos ein del av kristenfolket no veks fram ein ny teologi med omsyn til Israel. Grimstad forklarer: – Ordet og Israel ser det som ei av sine viktige oppgåver å arbeide for at dei kristne kyrkjelydane hos oss må få Bibelens syn for Israel. Vi tek difor konsekvent avstand frå den forståinga som teologane ved våre læresete har dosert, at dei kristne har teke over dei lovnader som Israel fekk i den gamle pakt. Vår teologiske forståing er at staten Israel frå 1948 er oppfyllinga av dei profetiske openberringane som gjeld dei siste tider. Difor nyttar vår rørsle formuleringa tidsskifte i vår tid, ikkje berre historisk, men også frelseshistorisk. I dette synet trur eg vi er på linje med fleirtalet av fotfolket i Israelsmisjonen. Men dei tonegivande teologane vil ikkje gå god for ein slik teologi, sa Grimstad i 1984. No har dette synet fått fotfeste mellom mange kristne også i Ulstein.

Ein type arrangement som samla mykje folk i kyrkja, var dei karismatisk prega Oase-samlingane. Dei veksla mellom kyrkjene i Hareid og Ulstein. Sørøy-Oase kom i stand hausten 1988 som ei frittståande tilskiping innan oaserørsla, den gongen innlemma i kyrkjelydsveka i Ulstein, samtidig som frontfigurane inviterer kyrkjelyden til samarbeid. Dette året var det frikyrkjepastor i Trondheim, Thomas Bjerkholt, som talte på samlingane midt i september. Han var på Hareidlandet på fleire samlingar i åra rundt 1990. Leiar i komitéen for Sørøy-Oase, var ulsteiningen Kjartan Grimstad.

– Vi er kalla til å vere tenarar for kvarandre. Dette er noko av det mest fundamentale i kristen etikk, og det står i klar motsetnad til den kulturen vi ser ytre seg i dag, summerte Bjerkholt opp i samtale med Vikebladet Vestposten. Den lokale songgruppa Siloa, leia av Kirsti P. Haugen, førte an i lovsongen under Oase-samlingane. Ein av kveldane var det gospelsamling og mykje ungdom i kyrkja. Vi kan også nemne at Kari Holmås i slutten av oktober 1994 fylte Hareid kyrkje under Sørøy-Oase. Barnebarnet til tidlegare sokneprest Otto Holmås var lege i Molde og verka også som predikant og sjelesørgjar. I november 1995 gjennomførte Sørøy-Oase den sjette samlinga si. Igjen var Kari Holmås hovudtalar, medan songgruppa Siloa leia lovsongen. Den svenske gospelsongaren Roland Utbult trekte mange til kyrkja under arrangementet laurdag ettermiddag.

Sjølv om det nok kunne vere stridspørsmål mellom dei kristne i Ulstein, er det aldri nokon tvil om den sterke posisjonen til kyrkja ved overgangen til 1990-talet: I februar 1990 kan sokneprest Atle Hopland slå fast i årsmeldinga til soknet: – Det er oppmuntrande å lese kyrkjestatistikken, og at så mange går til gudsteneste i Ulstein. I 1989 er det i heile 263 i gjennomsnitt ved dei ordinære gudstenestene søndag og helgedagar; vi ligg på topp i bispedømmet. Like eins er det stigning i talet på nattverdsgjester, 138 i snitt. Kyrkja har vore stappfull og med brei kontaktflate under til dømes utdelinga av Mi kyrkjebok, Det nye testamentet til fjerdeklassingane, konfirmantgudstenestene og så vidare, skreiv Hopland. Vi kan òg ta med at Oddlaug Ulstein vart tilsett som besøksleiar i Ulstein kyrkjelyd etter Randi Nygjerde. Oddlaug byrja i stillinga 1. februar 1990.

Det var også andre forhold som gledde: – Vintertreffet 1990 syner at Ten Sing-ungdommane er på veg inn i kjernen av kristendommen, konkluderte ungdomsprest Thorvald Grønli etter Vintertreffet for 700 unge i Ulsteinvik i januar 1990. Profil og KFUK-KFUM Sunnmøre krins var arrangørar. Det hadde vore heile 1000 tilhøyrarar på dei opne konsertane. : – Vi opplever at ungdommane våre er meir sentrerte om den kristne bodskapen enn tidlegare, slo Grønli fast.

På 1980-talet vart det gjennomført fleire forsøksgudstenester der mellom anna liturgien og songvalet var annleis enn i den vanlege gudstenesta. Alteret og kyrkjebenkene vart flytta på, og kyrkjerommet vart forandre i høve til det som er vanleg. Thorvald Grønli gjennomførte forsøksgudstenestene saman med mellom andre ungdommar frå kyrkjelyden. Mot slutten av 1990-talet tok Grønli initiativet til konfirmantmusikalar som ein del av konfirmantførebuingane saman med fleire andre kyrkjelydar i området. Musikalane munna ut i to store konsertar, eit år i Hareidhallen og eit år i Herøyhallen.

Eit anna tiltak som ofte samla mykje folk frå 1980-talet og utover, var friluftsgudstenestene. I 1990 var det til dømes femte året på rad at Hasundgot IL baud inn til gudsteneste på Høgåsen andre pinsedag. Eldsjeler frå idrettslaget stod for det praktiske rundt arrangementet, og så kom folk i alle aldrar og fann seg plass i bakken på sørsida, og då gudstenesta tok til, var rundt 200 møtte fram denne gongen. Ulstein sokn har nytta fleire stader til friluftsgudsteneste, ikkje minst den gamle kyrkjegarden på Ulstein. Lenge var det òg fjellgudsteneste i Osnesdalen klokka 12 skjærtorsdag, eit initiativ som kyrkjevenen Odd Magnus Osnes hadde mykje del i. Om kvelden denne dagen i den stille veka, samlast så kyrkjelyden til nattverdsgudsteneste i kyrkja.

Ein trend utover på 1990-talet var den veksande, folkelege deltakinga i gudstenestene julaftan. Første juledag er no ikkje lenger den dagen folk først og fremst sluttar opp om i den kyrkjelege gudstenestefeiringa. På denne tida var det blitt vanleg med to gudstenester i Ulstein kyrkje julaftan, gjerne med nærare 1000 til stades totalt. I dag er det tre gudstenester julaftan.

Det er i denne perioden at Ulstein sokn startar med å dele ut eit dåpslys til dei pårørande i det dåpshandlinga er over, som ein ekstra spiss på høgtida. Også på andre område endra skikkane seg. I eit intervju med lokalavisa framfor helgemessesøndag i starten av november 1999 fortalde Dagny Vartdal, som dreiv gravferdsbyrå, at det hadde blitt meir og meir vanleg å tenne lys på gravene for å minnast dei døde. Lys på kyrkjegarden hadde ikkje alltid blitt akseptert. I 1950-åra gjekk det til dømes ut eit rundskriv frå kyrkjegardsstyresmaktene i Oslo, der dei påtalte den spøkelsesaktige uhygge som dei levande lysa førte med seg på kyrkjegarden. Men freistnaden på å stanse ritualet lykkast ikkje. No kunne Vartdal fortelje at stadig fleire i Ulstein og Hareid hadde teke i bruk denne skikken.

I mars 1995 var det igjen bispevisitas i Ulstein prestegjeld, no med Odd Bondevik. Han hadde blitt ordinert til biskop i Møre i 1991. I visitasmeldinga har soknepresten atter optimistiske tonar: – Vi har mange trufaste kyrkjegjengarar som møter fram til samlingane om ord og sakrament. Kyrkjelydane er også kjende for aktiv deltaking når det gjeld salmesongen. Kyrkjene i Ulstein og Hareid står ikkje tomme. Ifølgje tala dei siste fem åra, har det i Ulstein kyrkje vore eit snitt på 270-280 ved kvar gudsteneste. Men samtidig med god kyrkjesøknad, må vi ikkje gløyme at altfor mange berre er innom ved dei faste stasjonane i livet: dåp, konfirmasjon, vigsel og gravferd, skriv Hopland.

Bondevik fortalde i visitasforedraget sitt at han hadde fått eit godt inntrykk av sokna. Om utfordringa vidare meinte han at han heller ville ha ein soknediakon enn ein tredje prest. Alt i lokalavisa 5. oktober dette året blir den nye diakonmedarbeidar i Ulstein kyrkjelyd intervjua. Eli Leine Sæter såg at utfordringane stod i kø for henne i den nye stillinga. Øvst på ønskelista stod sorgarbeid og besøksteneste. Men Sæter ønskte også å rette noko av arbeidskrafta si mot barne- og ungdomsdiakoni. Ikkje minst ville ho at folk skulle ta kontakt med henne. Ho hadde fast trefftid på kyrkjekontoret kvar måndag.

I 1995 var søndagsskulen i Ulstein 100 år, eit tilbod som lever i beste velgåande også i dag. Historisk kan kyrkja takke Martin Luther og reformasjonen for at den kristne barneoppsedinga grodde fram. Luther meinte at borna verken måtte oversjåast eller setjast til side. I 1895 vart Carsten Hansteen utnemnd til sokneprest i Ulstein. Han hadde mange initiativ, og eitt av hjertebarna hans var søndagsskulen. Han sette dette arbeidet mellom dei fremste og kjæraste av alle gjeremål. I dei hundre åra som følgde hadde søndagsskulen i Ulstein samla tusenvis av born, og mange, mange vaksne har gjort si teneste som søndagsskulelærarar – med fengslande bibelforteljingar, songar, illustrasjonar og ikkje minst flanellograf.

I ei slik historisk oppsummering vil det føre for langt å ta med dei mange foreiningane og organisasjonane som har arbeidd for den kristne saka i Ulstein. Men som døme tek vi med to frå 1990-talet, sjømannsforeininga Havduen og Hasund og Dimnøy kristelege ungdomslag. I 1990 var det til dømes stor sjømannskyrkje-kveld på Ulstein samfunnshus, med mykje folk i salen. Som så ofte før var det eldsjela Inga Osnes som var programleiar og organiserte det heile. I 23 år hadde ho då vore leiar for sjømannsforeininga i Ulsteinvik, ho hadde sete i representantskapet til landsstyret i ni år og i kretstyret i ti: – I sjømannskyrkjene får vi kontakt med mykje folk som aldri set foten sin i vanlege kyrkjer og bedehus, sa Inga Osnes i intervju med Vikebladet Vestposten. Ho visste kva ho snakka om etter mange år som husmor ved sjømannskyrkjer både i Europa og Amerika.

I 1995 feira Hasund og Dimnøy kristelege ungdomslag 80 år. Leiv Havåg var talar: – Kva var det mest brennbare spørsmålet for 80 år sidan då foreininga vart skipa? spurde han – og svarte: – Kampen mot den liberale teologien. Havåg drog så linjene frå tida rundt 1915 og fram til dei mest brennbare teologiske spørsmåla på 1990-talet: – I dag står striden meir om moral og etikk; korleis vi bør leve ut den kristne trua. Dette er det brennbare stridsspørsmålet i dag. Eg seier ikkje at dette er uvesentleg, men den liberale teologien var endå meir farleg og alvorleg, fordi han gjekk til angrep på sjølve trusgrunnlaget. Den største faren i dag, trur eg er Mammon; pengar, økonomi, at vi er så opptekne av slike ting, insisterte Havåg til ein fullsett sal på Sundgot bedehus.

I februar 1997 kom det melding om at Kyrkjebladet gjekk med underskot. Soknerådet hadde gitt Kyrkjebladet eit lån på 10.000 kroner til å dekke driftsunderskotet i 1996. Underskotet var på over 20.000 kroner. Redaktør Konrad Myrene oppmoda alle om å nytte innbetalingsblankettane slik at det 13 år gamle Kyrkjebladet kunne betrast. Men bladet gjekk mot avvikling, og sokna i Ulstein kyrkjelyd satsa på informasjon gjennom Kyrkjebakken i lokalavisa.

Res. kap. Dag Håland tok i 1997 imot ei stilling som kapellan i Asker. Han hadde då vore 14 år i Ulstein prestegjeld. Søndag 10. august hadde han den siste gudstenesta si. Då kunne han seie farvel til ei fullsett kyrkje. Thorvald Grønli, opphavleg frå Bergen, men som budde med kone og born i Ulsteinvik, vart no kalla til kapellan. Då det vart kravt at han måtte flytte til Hareid, enda det med at han sa frå seg jobben. I staden kom Michal Møgster. Han vart innsett søndag 15. mars 1998. Seinare vart han sokneprest i Hareid.

Med Alpha-kurs på 1990-talet ville Ulstein kyrkjelyden gi fleire innsikt i kristen tru og tanke:

– Mange som har vore reserverte mot å gå inn i ei kristen forsamling, har i desse kursa funne seg ei møteform som dei kjenner seg heime i, sa hovudleiaren for Alpha-kursa, Kjartan Grimstad, til lokalavisa i 1999. Grimstad hadde vore sentral i kristenlivet i Ulstein i mange år; så døydde han brått dette året.

I 1999 var det også jubileumsfest i Ulstein kyrkje. Det var 150 år sidan kyrkja vart vigsla på Ulstein. Jubileet vart markert på mange måtar gjennom året. Laurdag 20. mars var det jubileumsfest på Sunnmøre Folkehøgskule. Festen var prega av song og musikk med mellom andre Flammen triangelkor, Profil Ten Sing, Ulstein kyrkjekor og Øyvin Sønnesyn. Festtalar var Kjetil Frøysa, sokneprest i Giske.

Søndag 31. januar 1999 heldt Ulstein kyrkjelyd gudstenesta si Ulsteinhallen. Denne helga var Ulstein igjen vertskap for det store Vintertreffet til Sunnmøre krins av KFUK-KFUM. Kateket Linda Hasund er leiar av arrangementskomiteen. Ungdomsprest i Hareid, Stein Karstensen, heldt preika, og både sokneprest Atle Hopland og ungdomsprest Torvald Grønli tok del. Ingeborg Hopland (18) var leiar og dirigent for Ten Sing-koret Profil.

Årsmeldinga for 1999 viste igjen eit stabilt medlemstal i Ulstein kyrkjelyd, fire innmelde, tre utmelde, medan 105 vart døypte, nesten 100 prosent av dei fødde. Det gjennomsnittlege gudstenesteframmøtet var 218 i 1999, mot 176 året før:

– Noko av forklaringa på auken er at vi hadde ekstra god deltaking under vintertreffet i Ulsteinhallen og på friluftsgudstenesta på Ulstein gamle kyrkjegard. Men også gjennomsnittstalet for hovudgudstenestene har auka. Den same trenden ser vi når det gjeld nattverksdeltaking. I gjennomsnitt gjekk 143 til alters i 1999, forklarte soknepresten. Det høyrer med til denne forteljinga at foreldre byrja å ta med seg borna til nattverd på 1990-talet. I 1993 vart aldersgrensa som ekskluderte born frå nattverden, fjerna, og i dag har barnenattverd slått igjennom i ni av ti norske kyrkjelydar: – Våre informantar rapporterer at mange av borna synest nattverd er spennande og at dei lett lærer nye ritual, fortel avisa Vårt Land.

I år 2000 starta ungdomsklubben Merkur og hadde møte i Fredheimkjellaren kvar torsdag. Jamt over er 45 unge til stades kvar gong. Barne- og ungdomssekretær i Ulstein kyrkjelyd, Beate Mjøen Berg, var ansvarleg leiar for klubben. Populære aktivitetar var slikt som kiosk, internett, biljard, dart og liknande. Samtidig hadde det på vårparten dette året kome 17 nye born med i barnekoret U-Baluba sidan jul. No var det heile 70 born frå fem år og oppover med. Dermed var det mykje born og foreldre samla på Fredheim på øvingsettermiddagane. Dirigent var Beate M. Berg.

Ulstein kyrkjekor feira 20-årsjubileum i 2000. Det var kantor Leif Sundsbø som starta koret i 1980. Under festen i Ulstein kyrkje søndag 13. februar stod det verk av Grieg, Bruckner, Fauré, Nystedt og Hovland med fleire på programmet. No var Sundsbø gjestedirigent. Han gav seg som kantor i Ulstein 1993 og flytta til Molde. Nederlendaren Jan Staudt tok over stillinga i to år, men i 1995 var den noverande kantoren, Ståle Helvig, på plass. Han dirigerte Ulstein kyrkjekor fram til 2011 då medlemstalet hadde blitt så lågt at koret vart lagt ned. Sidan har kyrkjelyden hatt prosjektkor i samband med til dømes påska.

Lat oss til slutt i dette kapitlet nemne at det utover i 1996 var ein omfattande livssynsdebatt i Vikebladet Vestposten. Tradisjonelle kristne røyster tok til motmæle mot representantar for human-etiske synspunkt og liknande. I avisa 31. august summerer redaktøren opp: – Også i dagens avis har vi lesarinnlegg i debatten om religion, livssyn, tru og vitskap. Denne diskusjonen har sett sit preg på avisa i fleire månader no. Breidda i debatten, talet på innlegg og den lange tida meiningsutvekslinga har vart, er oppsiktsvekkande. Det kan dragast fleire slutningar av dette. På den eine sida må interessa for livssynsspørsmål som ein slik debatt dokumenterer, vere ei utfordring for Human-Etisk Forbund. Lokallaget, som har registrert eit visst tilsig av nye medlemmer i denne perioden, har då også planar om å følgje opp med ein open paneldebatt. På den andre sida står debatten fram som ei utfordring til kyrkja. Mange menneske er likegyldige, ja, til dels skeptiske, til det religiøse livet slik det blir regulert i kyrkje og religiøse organisasjonar. Men der finst ein privat religiøsitet mellom folk. Han er ofte kopla fri frå organisert kristen aktivitet, bortsett frå rituala kring dåp, konfirmasjon, brudevigsle og gravferd.