Misjonsarbeid, vekkingar, foreiningar og lagsliv

Verken vekkingar eller det nye Osnes bedehus førte i første omgang med seg ei vidare organisering av det kristelege arbeidet. Johannes P. Skeide var den suverene leiaren for den sein-haugianske veneflokken i Ulstein. Det var han som inviterte emissærar, og han brukte gjerne å overprøve læra deira før dei slapp til på bedehuset. Volle-Johannes talte ikkje sjølv, men han heldt lesemøte, bøne- og talemøte, og han var flink til å ta seg av nye kristne og få dei med i arbeidet. Saman med kona Helga besøkte Johannes flittig sjuke og utførte sjukepleie.

Nils Christian Anker kom til Ulstein som sokneprest i 1881. Han hadde hatt kall ei rekke stader og var her til 1894. Ifølgje Hans B. Osnes var Anker særleg godt rusta til å arbeide mellom bygdefolket. Han fekk skipa indremisjonslag, ungdomslag og samla folk til opplysning og utvikling både åndeleg og verdsleg. Både han og kona Gabrielle var drivkrefter då det vart avgjort at det skulle byggast gamleheim i soknet.

Då Anker kom til Ulstein, hadde dei vekte til ei viss grad vore i opposisjon til den tidlegare presten, Wisløff. Anker stod lekfolket nærare i utgangspunktet. Han hadde vore i kontakt med indremisjonsarbeidet på Austlandet. Det var han som skulle kome til å organisere og demokratisere det kristelege arbeidet i Ulstein. I Ålesund hadde det då for ei tid tilbake blitt skipa ei indremisjonsforeining, den første på Sunnmøre (1868), og ei ynglingeforeining med utgangspunkt i indremisjonen. Når det gjaldt å ta i bruk slike nye arbeidsformer, var sokneprest Anker ein føregangsmann. Ein torsdagskveld i slutten av mars 1882 kalla han inn til skipingsmøte for ei ynglingeforeining i soknet. Møtet vart halde i skulestova på Halsen, og det teikna seg 62 medlemmer, berre gutar sjølvsagt. I 1895 opna dei foreininga også for jenter, og endra namnet til Ulsteins ungdomsforeining.

Foreininga hadde heilt frå starten eit kulturope program og la vekt på opplysningsarbeid og kameratskap. Det kristelege og allmennyttige skulle gå hand i hand, og foreininga stilte ikkje krav til personleg kristentru. Anker vart vald til formann, og med seg i styret dei første åra hadde han vaksne og erfarne kristne som lærar Martinus Bjørndal, klokkar Augustin Busæth, handelsmennene Peter K. Hasund og Rasmus J. Ulfsten og bonde Johannes P. Skeide. Sjølv hadde Anker ei evangelisk luthersk kristendomsforståing, men det var også dei i styret som halla i retning av grundtvigianismen og det meir frilynde. Denne motsetnaden mellom dei vekte (vakte) og rosenianismen på den eine sida og dei frilynde og grundtvigianismen på den andre sida kan forklare mykje av det som skjedde i lagslivet i Ulstein i hundreårsbolken som følgde, skriv Kristen Ulstein (1983).

Den første indremisjons-foreininga i landet vart skipa i Skien i 1853. Denne misjonen fekk fart som resultat av dei store vekkingane under professor Gisle Johnsen. Sokneprest Nils Christian Anker høyrde til den prestegenerasjonen som Gisle Johnsen hadde fått prege. Men det må nok seiast at Anker tok initiativ til å organisere lekmannsrørsla og dei vekte i Ulstein mykje for å få rørsla under kontroll. Skipingsmøtet for Ulstein Indremisjon vart halde på Osnes bedehus søndag 5. august 1883. Soknepresten heldt foredrag om oppgåvene til indremisjonen, og deretter skreiv medlemmene seg inn, vedtok lover og valde styre: Johannes P. Skeide, Johannes Osnæs, Martinus Bjørndal, Rasmus Ulfsten – og soknepresten som var sjølvskriven etter lovene. Anker vart vald til formann, Skeide til nestformann og landhandlar Ulfsten til kasserar. Soknepresten skulle ha det avgjerande ordet dersom det vart usemje om ein tilreisande predikant skulle få tale. At presten sikra seg retten til å gripe inn, gjorde Ulstein-foreininga heller ulik dei andre foreiningane på Vestlandet, der dei enkelte stader hadde dårleg erfaring med prestestyringa og ikkje våga sleppe presten til. Heilt frå starten slutta Ulfstens foreining for den indre mission seg til Sunnmøre Indremisjon.

Eit interessant trekk ved dei første lovene til Ulstein Indremisjon er at dei legg stor vekt på medmenneskeleg ansvar på det materielle planet. Det åndelege og materielle var langt på veg sidestilt. Dette var ikkje vanleg i mange andre foreiningar, og igjen er det nok sokneprest Anker sitt syn vi ser merke etter, konkluderer Kristen Ulstein. Både fattige og sjuke skulle hjelpast og pleiast. Alt på årsmøtet i januar 1884 nytta Anker høve til å konkretisere dette innhaldet. Han innleia til samtale om emnet «Den kyrkjelege fattigpleie». Han meinte kyrkja og kristenfolket kunne gjere eit betre arbeid på dette feltet enn det offentlege. Det enda med at årsmøtet vedtok å samle inn pengar og naturalia som styret så kunne fordele til familiar som trong ei handsrekning, men kanskje ikkje ville ta kontakt med fattigkassa i det offentlege.

Mellom dei gruppene som ofte hadde det vanskeleg, var eldre menneske. Kårsystemet fungerte ikkje alltid like godt, og ei ny tid kravde nye løysingar. Til samtalemøte 23. april 1889 i Ulstein Indremisjon hadde lærar Johannes Lynge fått i oppgåve å legge ut om kva som kunne gjerast for dei gamle og sjuke i kyrkjelyden. Han reiste spørsmålet om dei ikkje skulle tenkje på å byggje ein heim der eldre og sjuke kunne få skikkeleg og kjærleg stell. Møtet bestemte seg for å starte eit slikt tiltak, i Jesu namn, og før dei forlét kvarandre hadde dei sett ned ein byggjekomité. Dette var eit pionertiltak; den første gamleheimen i Sunnmørsbygdene, og ein av dei aller første i landet.

Byggjearbeidet tok til alt 18. september 1889; prost Knudsen, svigerfaren til sokneprest Anker, tok det første spadetaket, og begge prestane heldt talar på tomta. Heimen vart ført opp ved sida av Osnes bedehus, og Andreas L. Osnæs hadde gitt gratis tomt.

Saka var godt førebudd, og munnlege kjelder fortel at det var Petra Johannesdotter Skeide og prestefrua Gabrielle Anker som først lufta idéen etter at dei ofte hadde vitja gamle og sjuke i bygda. Desse to kvinnene la ned eit stort arbeid for gamleheimen den første tida. Bygget vart oppført i ein etasje med fleire kvistrom, men økonomien førte til at ferdigstillinga drog ut. Ekteparet Anker hadde vandra frå dør til dør for å samle inn pengar; det kom også inn pengar på basarar og kjærleiksmåltid. Den 24. april 1891 vart gamleheimen vigsla. Mellom talarane var Anders Hovden, og mykje folk var samla. Då hadde gamleheimen alt vore i verksemd nokre månader i andre lokale, og Petra Skeide var tilsett som forstandarinne. Ho var dotter av Helga og Johannes P. Skeide. Petra var mellom dei som gjorde opptaket til Ulstein gamleheim. Gjennom alle år var ho ei av støttene og drivkreftene i Ulstein Kinamisjon (Misjonssambandet).

Indremisjonsstyret var også styre for gamleheimen og fekk hendene fulle med praktiske og økonomiske vanskar i samband med drifta. Det økonomiske vart ordna slik at den offentlege stønaden til legdsmidlar, kårytingane for dei som hadde kår, tilfall gamleheimen når dei gamle flytta inn. Ein god del av det som vart samla inn til den kyrkjelege fattigpleia, gjekk også til heimen, og bøndene gjorde det til skikk å forsyne heimen rikeleg med naturalia kvar hausttakkefest. Gamleheimen hadde 10-12 plassar, og dei 70 åra han var i drift, var det fullt belegg heile tida.

Søndagsskulen i Ulstein var nær knytt til Indremisjonen dei første åra. Dei var ein ung bakarsvein som tok med seg idéen til Ulstein. Han arbeidde rundt 1882 hos handelmann Rasmus Ulfsten, var frå Haugesund-området og heitte Peder Helland. Han kjende til søndagsskulen frå heimetraktene. Etter å ha samrådd seg med Johannes P. Skeide samla han borna på Osnes til søndagsskule. Då Helland ikkje lenge etter reiste frå bygda, heldt Skeide fram med søndagsskulen, vekselvis på gardane Osnes og Ulstein til han døydde i 1888. Han hadde fått med seg fleire medhjelparar, og ein av dei, Martinus Osnes, tok over leiinga. I Hasund krins kom det søndagsskule i 1883. Borna samlast i prestegarden i Dimnasund, og fru Gabrielle Anker var initiativtakar og leia samlingane så lenge presteparet budde i Ulstein. Gabrielle heldt også julefestar for borna. Ho var glad i å synge og hadde godt lag med born (Ulstein 1983/Knut Volle, sjå artikkel i Levd liv 2017).

I 1895 var det atter presteskifte i Ulstein; då kom Carsten Hansteen, (f. i 1865, Drammen). Han hadde mellom anna bak seg ein periode som sjømnannsprest i New York, og der kom han i kontakt med søndagsskulearbeidet, og det vart ei hjertesak for han. Den nye soknepresten hadde i det heile mange interesser: – Han var ein sjeldan godt utrusta mann med initiativ og framsyn. Han kom som eit friskt vårvêr. Det grodde kring han, og Gudslivet blømde. Alt som kunne fremje Guds rike, hadde han eit vake syn for. Han sparte seg ikkje når han visste det ville tene kyrkjelyden, skriv nemnda som gav ut Festskrift, sundagsskulen i Ulstein, 1895-1945. Her står det vidare: – Det skulle syne seg at søndagsskulen var hjertebarnet til den nye presten. Han sette dette arbeidet mellom dei fremste og kjæraste av alle gjeremål han hadde. Fastedags-søndag, 24. februar 1895, heldt Hansteen foredrag om søndagsskulen – i bedehuset på Osnes. Det fengde møtelyden. Foreldra vart reint oppglødde, og dei trufaste søndagsskulelærarane gledde seg. Her vart no søndagsskule og reglar godkjende. Frå den dagen reknar vi såleis ein fast organisert søndagsskule i Ulstein. Tilstrøyminga var stor; 70 born og åtte lærarar melde seg med ein gong. Om ikkje lenge hadde talet på born vakse til 100, og fleire lærarar kom til etter kvart. Martinus Osnes, som hadde leia arbeidet frå 1888, vart vald til forstandar. Betre mann kunne vi ikkje få. Med sitt varme hjerte, barnlege sinn og lune smil var han rett mann på rett stad, heiter det i 50-årsskriftet til Ulstein søndagsskule (1945).

Siste halvdelen av 1800-talet var ei vekkingstid i heile Skandinavia, og desse vindane gav arbeidet både i kyrkjelydar og misjonsforeiningar eit lyft. I Noreg stod presten Gisle Johnson sentralt, i Sverige mellom andre forkynnaren Carl Olof Rosenius. Av desse var det Rosenius som fekk mest å seie, og endå i dag er det tenkinga hans som pregar bedehusforkynninga her i landet, skreiv Kristen Ulstein i 1983. Både Johnson og Rosenius var opptekne av å balansere mellom lov og evangelium, mellom gjerningar og nåde, og begge peikte tilbake til Luther i teologi og kyrkjesyn.

I Ulstein rådde haugiansk botsforkynning grunnen i lekmannskrinsar heilt fram til slutten av 1880-åra. Både prestane Wisløff og Anker hadde teke imot impulsar frå Johnson, men vekkinga i 1870-åra var ei botsvekking, og den nyskipa indremisjonsforeininga la vekt på emne som Lovens betydning. Slik var det stort sett elles på Sunnmøre òg. Omslaget kom i 1887 og fekk i samtida namnet Sandstormen. Verken før eller seinare har ei vekking gripe så djupt og breitt på Sunnmøre. Sandstormen fekk namnet sitt etter mannen som utløyste og stod fremst i vekkinga, emissæren Paul Gerhard Sand (1848-1911). Sand var roseniar. Impulsane frå Rosenius hadde nok nådd Sunnmøre før han, men først ved møteverksemda til Sand frå mars/april 1887 vart dette kristendomssynet dominerande i distriktet. Før vekkinga braut laus, var det uro mellom lekfolket, og mange opplevde den evangeliske forkynninga til Sand som frigjerande: Gud krev ikkje anger og bot for at han skal tilgi; Gud arbeider med oss slik at vi etter kvart ønskjer syndene våre ugjorde. Den spirituelle Sand samla stappfulle hus.

Vi veit nokså sikkert at Sand aldri var i Ulstein. Men vekkinga sette sine spor også her. Truleg reiste mange frå Ulstein for å høyre Sand. Møteverksemda i Ulstein Indremisjon auka i perioden, særleg i 1888/89. Samtidig vart emna i møta sentralt evangeliske. Sandstormen løya rundt 1890, men fekk varige verknader (Ulstein 1983).

Soknepresten, som etter kvart vart prost Anker, hadde denne perioden styringa med indremisjonen i Ulstein, og han var meir villig enn prestar flest til å sleppe til lekfolk. Fleire andre stader vart indremisjonen skuva i frikyrkjeleg retning, og mange av dei vakte melde seg ut av statskyrkja. I tiårsperioden frå 1890 til hundreårsskiftet auka talet på dissentarar på Sunnmøre frå 91 til 724.

I visitasmeldingane frå Ulstein desse åra heiter det at dei framleis ikkje hadde hatt sekterisk forkynning, og at det heller ikkje fanst dissentarar i prestegjeldet. Likevel har striden gitt gjenklang også her. I protokollane til indremisjonen kan vi lese at emissær Andreas Pedersen talte i kyrkja i 1894 og hadde sleppt til to andre som det var reist tvil om det kyrkjelege standpuktet til. Reaksjonen frå styret i Ulstein Indremisjon var skarp og ikkje utan ein undertone av mistillit til Sunnmøre Fellesforeining.

Hansteen slutta som prest i Ulstein i 1899. Etter eit kort intermesso med Jørgen Svenø vart Søren Severin Nyhagen frå Sunnfjord sokneprest i Ulstein i 1900. Han sat her til han drog vidare til Molde i 1910. Han hjelpte mykje til då prestegarden i Dimnasund vart seld og ny kom på plass i Ulsteinvik og teken i bruk i 1907. For etter kvart som kommunikasjonane vart betre, kom Dimnasund til å ligge i ein utkant i høve til resten av prestegjeldet. Ulsteinvik og Hareid utvikla seg til bygdesenter. Hovudvegen gjekk frå Ulsteinvik til Flø, Haddal og Hareid.

Nokre av prestane vart ordførarar i kommunen. Prestane vart også, som vi har sett, dregne inn i åndeleg verksemd utanfor kyrkja. Ikkje minst låg kyrkja no i Ulsteinvik. Dermed bygde dei ny prestegard i Ulsteinvik og selde Dimnasund. Nyhagen var den første presten som kom til å bu der. Også eit anna viktig bygg i Ulsteinvik kom til medan Nyhagen var prest i Ulstein, den staselege bygningen Fredheim. Det kjem vi straks til (H. B. Osnes/Karin Ertesvåg).

Men rett før dette gjekk det ei ny vekking over Ulstein, i åra 1903-04. Kristen Ulstein trur at dette kanskje var den største av alle vekkingane som har gått over bygdene her. Det blir fortalt at det knapt var ein einaste huslyd i soknet der det ikkje var ein eller fleire nyfrelste. Det var misjonsprest Nilsen-Lund frå Misjonsselskapet som vitja Ulstein denne vinteren. Vêret var dårleg heile vinteren; det var sjeldan fiskarane kom seg ut, og folk hadde god tid til å gå på møte. Nilsen-Lund slo seg først ned på Flø, og mange kom med der. Seinare flytta han verksemda til Ulsteinvik. Her hadde han møte kvar kveld, og huset var fylt til trengsel. Årsmeldingane for indremisjonen, som denne tida nærast var årsmelding for alt kristenliv i Ulstein, fortel at Nilsen-Lund heldt på i tre veker før og ei veke etter nyttår i Ulsteinvik. Vekkinga vart også ei misjonsvekking; 60-70 medlemmer melde seg inn i Ulstens Missionsforening, og det kom ny fart i arbeidet som lenge hadde lege i ei bakevje. Desse første åra av 1900-talet var det elles over 100 opne møte i året på Osnes bedehus.

Dei siste 20 åra av 1800-talet var ei ekspansjonstid i lagslivet i Ulstein. Mange foreiningar kom til, og aktiviteten vart for stor for dei lokale som stod til disposisjon. Tilstramminga på bedehuset gjorde nok også sitt til at folk byrja å sjå seg om etter andre løysingar. Rundt hundreårsskiftet hadde både Ungdomsforeiniga, Ulv (Ulf), mållaget og losjen byggjeplanar. Etter lange drøftingar samla dei seg om eitt prosjekt, og Ungdomsforeininga skulle byggje, eige og råde over huset som fekk namnet Fredheim, og stod ferdig i 1909. Dermed hadde dei åndelege skilja i bygda også fått eit materielt uttrykk. Ungdomshuset Fredheim vart samlingsstad for dei kulturopne. Huset vart lenge eit samfunnshus for bygda. Her hadde Idrottslaget Hødd treningar, her øvde kor og orkester, her var rettsmøte, konsertar, utstillingar, politiske foredrag og diskusjonar, og framfor alt, her hadde alle slags lag og organisasjonar møte.

Eit ytterlegare tilskot til bygdelivet i Ulsteinvik var den nye Sunnmøre Ungdomsskule (seinare Sunnmøre Folkehøgskule, SUFH). Ein viktig mann for dette tiltaket var Severin Hop. Han kom frå Hop ved Bergen og skulle etter kvart bli den første organisten i Ulstein. Men det var først og fremst som skulemann og folkehøgskulestyrar han skulle gjere si gjerning. Hop var reisesekretær i Ungdomskrinsen før han tok til som førstelærar ved Sunnmøre Ungdomsskule ved starten 15. oktober 1908. Det første året heldt dei undervisninga i bedehuset og i kjellaren til familiane Olaus Alme og Johan Osnes. Den 26. april 1909 vart huset til Ulstein kristelege ungdomslag vigsla. Her i Fredheim fekk ungdomsskulen seg tenlege rom. I 1911 ville amtstinget flytte skulen til Borgund for å få tilskot. Der vart Møre Ungdomsskule reist med støtte frå indremisjonsforeiningane og var innflyttingsklar i 1914. Men ungdomskrinsen med stønad frå Ulstein kommune dreiv skulen i Ulsteinvik vidare, og Severin Hop tok over som styrar. Skulen vart verande i Fredheim fram til januar 1919, då Lidarheim, heimen under lia, stod ferdig. På ei reise kom Hop over to gamle hotell frå Røldal og Oppheim på Vossestrand. Hotella vart frakta til Ulsteinvik og bygde opp igjen som ungdomsskule/folkehøgskule. Hop heldt fram som styrar til 1941 (Asle Geir Widnes Johansen, Hundre år – hundre personar i Ulstein, 2014).

I 1898 kom lova om kyrkjetilsyn, som mellom anna gjorde det mogleg å avhende alt jordegods som høyrde til kyrkja, ta over ansvaret med tilsyn av kyrkja og kyrkjegarden og elles gi retningslinjer for tillitsmennene i kyrkja. Kommunen valde representantane Peter K. Hasund og Bernt L. Osnes, og i april 1898 møtte dei saman med sokneprest Carsten Hansteen for å konstituere seg. Soknepresten vart vald til den første formannen. Kyrkjetilsynet fekk om lag same status som kyrkjeverja og rådet hadde hatt tidlegare, men med betre kontakt med kommunen gjennom dei to kommunevalde representantane. Dei vart elles samde om at kyrkjeverja skulle halde fram, men få nye retningslinjer. Noko av det første tilsynet tok tak i, var å tilsetje gravar, men likevel slik at likfølgjet kunne kaste opp grava under tilsyn av gravaren. Den første gravaren var Andreas L. Osnes.

Ei anna sak var freding av den gamle kyrkjegarden på Ulstein. I 1903 leigde dei Hans Thoresen Ulstein til å setje i stand den gamle kyrkjegardsmuren og porten, slik at ikkje dyr tok seg inn og fekk beite der. Året etter låg det føre ei klage frå kyrkjeverja om tobakksspytting i kyrkja. Gamlekarane tok det ikkje så nøye og tenkte nok ikkje så mykje på dei som skulle vaske. Presten var også irritert over denne uskikken når han stod på preikestolen og såg ned på desse karane som togg om kapp og let det brune sølet ende på golvet med eit plask. Tilsynet vart samde om ei åtvaring frå kordøra, og få trykt plakatar med «Spyt ikke på gulvet». Men lett skulle det ikkje gå. I 1910 kom saka opp att, og då vedtok dei å kjøpe 30 spyttbakkar av grovt steintøy, som skulle plasserast i ti stolar, men utan at situasjonen vart så mykje betre. Det var langt mellom spyttebakkane, og mange av karane var lite treffsikre. Det skulle gå langt ut i hundreåret før dei nye plakatane til Folkehelsa, «Spytta ikkje på golvet» vart tekne bort frå våpenhuset.

I 1908 utvida dei kyrkjegarden oppover med 750 kvadratmeter og kjøpte grunnen av Rasmus Ulfstensvik for 825 kroner per mål. Same året sette dei i stand kyrkjegardsmuren og gjerda inn det nye stykket med solid gråsteinmur. Johan Svoren utførte arbeidet for 400 kroner. Same året fastsette dei lønna til tillitsmenn i kyrkja: kyrkjesongaren 151 kroner per år, kyrkjetenaren skulle få 307 kilo havre, tilsvarande vel 41 kroner; kyrkjeverja fekk 20 kroner per år, medan gravaren ikkje skulle ha lønn.

I 1910 vert Nils Vik, fødd i Bergen i 1868, sokneprest i Ulstein. Han hadde mellom anna vore misjonær på Madagaskar, og vart verande i Ulstein til 1916. I 1912 fekk kyrkja nytt alterbilete måla av sokneprest Christensen i Herøy, ein kopi av eit kunstverk kalla Oppstandelsen. Kring i landet skal det finnast 70 slike kopiar. For dette arbeidet fekk Herøy-presten 250 kroner. Året etter kom arkitekt Brekke frå Ålesund med utkast til ramme rundt alterbiletet, og Ringstad Trevarefabrikk utførte arbeidet (Hans B. Osnes 1958/Waage 1978/Ragnar Ørstavik 1974).

Etter år 1900 kom det ein trend med meir fargar i kyrkjene. Det var også i denne perioden at norsk folkekunst vart oppdaga igjen – med rosemåling med meir. Ulstein vart fanga inn av denne trenden, og målararbeidet her skulle bli viktig i norsk kyrkjehistorie, ikkje minst på grunn av sitt lokale preg.

I 1914 vedtok kyrkjetilsynet såleis å få utført ei fornying av Ulstein kyrkje. Dei hyrte arkitekt Brekke til konsulent. Dei vedtok mellom anna å få laga nye kyrkjebenker; arbeidet var det Gjertvik Trevarefabrikk i Austefjorden som utførte til sju kroner per løpande meter. Deretter kledde dei tak og vegger med maskinpapp; sadelmakar Normann i Ålesund gjorde arbeidet for 460 kroner. Så bad dei kunstmålar Johan Haddal om å kome med eit utkast til dekorasjon av kyrkja. Johan Haddal dreiv både som kunstmålar og rosemålar i tillegg til det vanlege målararbeidet. Utkastet vart godkjent, og 23. juli 1914 tok han fatt på arbeidet saman med hjelpesmennene Ole Flø og Magnus Flø. Johan Haddal hadde ein lokal dåm over målararbeidet sitt, også når han måla englar med panneband. Han nytta fargar som blått og grønt, og var med på å gjere Ulstein kyrkje til det fremste kulturminnet i kommunen.

Den 23. november dette året var dei ferdige med det storstilte arbeidet, der dei mellom anna måtte reise stillas for å kome til under taket. For dette arbeidet fekk dei tre karane utbetalt 1242 kroner. Det vart også kjøpt inn to store lysekroner med rosettar under taket, og den gamle lysekrona vart send til ein reparatør som monterte ho på to nye armar i staden for dei som Chr. Rønneberg tok då han selde kyrkja tilbake til bøndene i 1801. Under restaureringa heldt presten gudstenestene i bedehuset (Waage 1978).

I eit hefte om Ulstein kyrkje før og no frå 1974 er Ragnar Ørstavik inne på at Johan Haddal hadde kome fram til ein eigen stil med rosemålingsdekorasjonane: – Vi ville sakne det heimlege og intime draget som ligg over Ulsteinkyrkja om dei brått kom bort. Det er neppe overdrive å seie at Haddal hadde greidd å finne form for kyrkjelege symbol i rosemålinga si, og nyttar meir slike symbol enn som elles er vanleg på våre kantar, skriv Ørstavik og held fram: – Under tak i skip og kor går breie bordar i rosemålarslynger, for det meste blad. Inn i dette er fletta kristne symbol. Engel og kors er dei viktigaste, og så Kristus-hovuda over sideinngangsdørene. I kvart hjørne i taket i koret finn vi symbola for dei fire evangelistane, mennesket, løva, oksen og ørna, og over altertavla ei due. På ein annan måte finn vi dei same symbola i fronten til orgellemen. Her held dei forunderlege skapningane med venger kvar sin bokrull. Idéane til desse symbola er henta frå Johannes openberring 4, 7 og Esekiel 1, 10 ff. Dørene til sakristiet ber symbola kalken og korset. Også preikestolen har nokre enkle motiv. Koret er det penaste rommet i ei kyrkje. Her ifrå lyder Guds ord, og her blir tru-vedkjenninga sagt fram og bøner borne til Gud, summerer Ørstavik opp. Under ei hovudvøling av kyrkja i 1970 reinska dei veggene og sandbles dei slik at trefargen kom tilbake.