Viking Anton – eit tragisk forlis

Ein time seinare vart «Viking Anton» lagd unna vêret. Ein oppdaga då at eit lufterør til tanken på frampiggen var brote og tetningane til kjettingspipene var tekne av sjøen. Ein kunne også konstatere at det hadde kome sjø ned i rommet under frampiggen. Vinden spakna seinare så mykje at ein fekk kome til og tette det avbrotne lufterøret med presenning.

Det vart sett i gang med å lense. Skipet letta seg då litt framme, men ikkje så mykje. Alt såg likevel greit ut om ettermiddagen 19. desember, men då byrja «Viking Anton» å få slagside til babord. Det synte seg å vere vatn på botntankar, som skulle vere tome, og ein pumpa også opp frå dei.

Situasjonen forverra seg gradvis. Tidlegare hadde ein satsa på å kome seg opp under kysten av England snarast mogleg, men ut på kvelden 19. desember vart kursen sett mot Noreg for å få sjø og vind akterut. Natt til 20. desember auka slagsida til babord trass i at ein pumpa frå babord tankar samstundes som ein fylte på styrbords tankar. Mellom klokka 03. og 04. var situasjonen så kritisk at heile mannskapet vart purra. «Viking Anton» hadde heile tida hatt kontakt med Rogaland radio om situasjonen, men litt over klokka 05. kom ein til at det var rettast å sende ut naudmelding. Vêret var då sterk kuling frå sørvest og vest og grov sjø. Mannskapet tok på seg livbelte, og det vart sendt opp rakettar for å markere posisjonen.

Næraste skip var den britiske trålaren «Artic Ranger» som var kring 9 nautiske mil borte. Han ville kunne nå fram i løpet av ein time, altså kring 06.

Dei sju om bord i «Viking Anton» satsa først på å gå i gummifloten dei hadde. Han vart kasta på sjøen og forsvann utan at dei merka der var motstand i lina som skulle halde han på plass. Då ein skulle prøve å låre babords livbåt, på le side, var denne teken av sjøen og hivd rundt. Styrbords livbåt låg og slo med skotet og kunne ikkje lårast fordi slagsida på dette tidspunktet var kring 60 grader.

Det vart avtalt at «Arctic Ranger» skulle gå nær oppunder hekken på «Viking Anton» og fire ein flote ned mot havaristen. Mannskapet på «Viking Anton» skulle hoppe i sjøen og prøve å kome seg om bord i floten. Det var berre Bjarne Røren som kom seg om bord i denne. Dei andre seks vart henta opp av sjøen av folk om bord i «Arctic Ranger».

– Eg kunne ikkje symje. Eg hadde difor lita lyst til å hoppe. Men eg hadde ikkje noko val. Som sistemann hoppa skipperen etter meg. Etter å ha hamna i sjøen, dreiv eg først inn mot trålaren. Her vart eg slegen under ved skipssida, men kom meg velberga forbi propellen. Det var mørkt og tilfeldigvis tok eg tak i eit tau som låg i sjøen. Seinare oppdaga eg at tauet førte bort til ein flote. Eg hala meg difor langs tauet bort til floten og kom meg etter mykje strev om bord i den, fortel Bjarne Røren.

Det var ikkje lett å halde seg på floten med store bølgjer som slo innover, men Røren greidde heldigvis å halde seg fast. Ein og ein halv time seinare, då floten vart hala inn til skipssida, gjekk det greit å få han om bord i trålaren.

Ifølgje opplysningar frå trålaren vart dei to første tekne opp frå sjøen etter kring ein time, ein tredje kring 10 minutt seinare. Det var Sverre Vadseth, Terje Utgård og Harry Myklebust. Dei siste tre låg i sjøen kring 1 time og 45 minutt før dei vart henta opp. To av desse, skipper Vebjørn Bakke (Ulsteinvik) og kokk Ståle Gjerde (Gjerdsvika), var då døde etter opphaldet i den kalde sjøen. Den tredje, Norleif Gjerde, hadde svimt av i sjøen, og vakna opp i ein lugar om bord i trålaren. John Franklin, hoppa over bord og fekk dei tre siste laus frå ei line som dei var innfiltra i. Med hjelp frå ein annan, Ray Smirk, som gjekk i floten, greidde dei i fellesskap å få dei tre opp i floten og deretter om bord i trålaren. Ein grunn til at folka vart liggjande så lenge i sjøen, var at første floten trålaren sette ut forsvann, og det tok tid til å setje ut neste.

Skipperen på «Arctic Ranger» opplyste at «Viking Anton» forliste kl. 09.09. Båten gjekk då ned med baugen først i posisjon 56.46 N og 02.09,2 A. Båten ligg no der på 72 meters djup.

Etter forliset gjekk «Arctic Ranger» inn til Tynemouth ved Newcastle. Den seinare sjøforklaringa gav ikkje noko sikkert svar på kva som var årsaka til forliset. Før situasjonen vart dramtaisk, hadde skipperen bede reiarlaget om å ordne med verkstadplass i Haugesund for å reparere lufterøra. Som mogleg årsak til forliset vart det peika på at fleire lufterør enn det til tanken på frampiggen kunne ha blitt knekt og at vatn kunne ha trengt inn gjennom desse. I tillegg til at vatnet i frampiggen, som gjorde at baugen vart liggjande lågt i sjøen, kunne det også ha trengt inn vatn i lasteromet. Den aukande slagsida kunne skrive seg frå dette i tillegg til at lasten forskauv seg under slingringa. Sjøfartsinspektøren meinte det var uråd å gje eit endeleg svar på kva som førte til forliset.

Han avslutta difor si vurdering med å peike på at:

«Kaptein Vebjørn Bakke synes å ha ledet redningsoperasjonen eksemplarisk. Det synes utvilsomt at en del avgjørende spørsmål til oppklaring av forliset ville kunne bli avklart helt eller delvis dersom han hadde blitt reddet».

Portrettbilde av Agnar Dag er teke i høve Viking Skip og den gongen han var reiar.

Artikkelen stod i Regionavisa 11. mars 2015.

Meir om Viking Skip AS

Viking Anton var eit skip som tilhøyrde reiarlaget Viking Skip AS. “Viking Anton” var det første nybygget reiarlaget sikra seg – som bygg nummer 15 frå Hjørungavaag Verksted.

Viking Skip bygde tre større skip ved Hjørungavaag Verft. Skipa fekk namna “Viking Anton”, “Viking Ole” og “Viking Sigvald” etter namna til bestefedrane til dei tre eigarane.

Anton var farfar til Agnar, Ole var farfar til Ottar Nygjerde, og Sigvald var farfar til Magne Hofseth.

Viking Skip AS varte i 10 år.

Agnar Dag Ulstein var ein av eigarane av Viking Skip. Agnar Dag skriv om reiarlaget i si eiga bok “Finst du, Gud? Viss du finst.”