Alvehaugen – 50 år i 2026

Endeleg vedtak om tomteval og godkjenning av reguleringsplan for Alvehaugen blei ikkje gjort før 4. april 1974. Finansieringsplanen blei godkjent 7. november 1974. Kommunen sin del var 25 % av byggekostnaden, samla ikring 12 millionar.

Utifrå 1970-åra sine program-føresetnader og tomta sine kvalitetar var bygget godt løyst, og hadde difor verdi som døme på 1970-tals konstruktivistisk arkitektur. Funksjonelt var det logisk og klart organisert med to parallelle og nærast identisk like fløyer med sengerom og ein samanbindande fløy med fellesfunksjonar. Fødestova vart lagd ned tidleg på 1980-talet og omdisponert til pasientrom.

Løysinga med dobbel korridor og fellesfunksjonar sentralt, og éinsengs- og tosengsrom med felles toalett og dusj, var ei mykje brukt løysing i sjukeheimar bygde på denne tida.

Situasjonsplanen viser at det var mogleg med utviding vestover med mellom anna ny sengeromsfløy identisk med dei 2 andre. Rundkøyringa til høgre viser og framtidig mogleg samband med ny innfartsveg ned til Saunesosen, som då var aktuell plan.

I 1988 vart sjukeheimane overførte frå fylkeskommunane til vertskommunane, og trongen for utviding og supplering melde seg etter kvart. I 1994 vart det på vestsida med innvendig samband til sjukeheimen oppført eit bygg med ti omsorgsbustader rundt eit atrium. Arkitekt for dette var Jarle Osnes.

Utover på 1990-talet blei det òg førebuing for utviding og ombygging. Slike prosjekt var, under gjevne føresetnader, kvalifiserte for stønad gjennom «eldremilliarden», som var ein pakke med statsstønad til slike prosjekt.

Den vart formidla gjennom Husbanken, som òg var instansen som vurderte og godkjende prosjekta. Konsulentfirma blei kontakta og var til hjelp med førebuing av program for utbygginga. Det var òg arkitektfirma inne i biletet med skisser som gjekk ut på å utvide med påbygg i høgda. Sett utanfrå kunne ein få inntrykk av eit betongbygg dimensjonert for påbygg, men det var det ikkje. Innvendig berekonstruksjon er stålsøyler og limtrebjelkar som ber tak av korrugerte stålplater.

Betongkonstruksjon er berre i fasadane: prefabrikkerte søyler, brystningselement og gesimselement. For å få til påbygg måtte ein rive praktisk talt alt, forsterke fundamenta og lage heilt ny berekonstruksjon.

Tidleg i 1999 blei programmet gjort ferdig, og det blei utlyst påmelding til arkitekttevling. Kommunen sine viktigaste programføresetnader, kort fortalt:

1. Anlegget skal byggast om og utvidast til ein moderne sjukeheim etter dagens (og framtidas?) mønster. Heimen skal romme 42 enkeltrom med eige bad, fordelt på 5 avdelingar: tyngre demente, funksjonsfriske demente, bu-gruppe langtidspleie, korttid/rehabilitering og terminalpleie. I tillegg skal det anleggjast 15 (evt. 16) nye omsorgsbustader, av dei 11–12 med direkte (innvendig) forbindelse til sjukeheimen.
2. Ein skal planleggje ut frå størst mogleg gjenbruk av eksisterande bygningsmasse (sitat frå programmet, supplerande opplysningar i brev av 20/10–1999).

Programmet var elles formulert i eit funksjonsprogram og eit romprogram.

Konkurransen blei avgjort i mars 2000.

Arki sitt utkast tok på alvor kravet om ”størst mogeleg gjenbruk”, såg på bygget som ein «del av tomta», og freista å kombinere dagens funksjonskrav med ei rehabilitering som tok best mogeleg vare på bygget sin hovudform og arkitektoniske kvalitetar. Av dei konkurrerande utkasta var det dette som desidert gjekk lengst i å ta vare på det eksisterande anlegget. Ein av konkurrentane hadde føreslått å rive alt forutan omsorgsbustadane frå 1994, og ein annan hadde foreslått å rive heile administrasjonsfløya.

Ei av utfordringane var å få plassert den 5. avdelinga, og løysinga her blei å legge denne på austsida og flytte tilkomstvegen tilsvarande. På grunn av høve til skjerming blei det naturleg å legge avdelinga for tyngre demente her. Ei anna utfordring var å få til større rom i 2 av avdelingane der akseavstanden på 3,6 m gjorde dette vanskeleg. I konkurranseutkastet gjekk forslaget på dette ut på å flytte fasaden utover, men under vidare planlegging fann vi ut at 4 rom kunne gjerast om til 3 utan å skiple på beresystemet.

Golvet vart heva 10 cm for å få til vassboren varme og spalte under lydskiljeveggar. Opphogging av eksisterande var berre naudsynt for nye vatn og avlaupsinstallasjonar.

I prosjekteringa vart det lagt stor vekt på energi og miljø. Nye konstruksjonar stetta krava i dåverande byggeforskrifter (TEK-97) og ombygde delar så langt dette var mogleg.

Bygget frå 1974 hadde eit relativt høgt energiforbruk til oppvarming og drift: ca. 0,9-1gWh/år for 2800 m2 brutto golvflate (utanom omsorgsbustadane bygt i 1994). Dette gjev om lag 340kvh/m2/år. Normale tal for eldre sjukeheimar (bygt før forskriftene av 1987) var på 277kWh/m2, og tilsvarande normtal for bygg etter nye forskrifter (1997) skulle vere 190-220kWh/m2.

Det blei utarbeidd ressurs- og miljøplan som og blei brukt som prosjektoppgåve i samband med eit etterutdanningskurs i regi av NTNU og Det norske Arkitektakademi i 2000 der underteikna deltok. I samband med evaluering av alternativ for tekniske anlegg og framtidig energibruk blei det utarbeidd analyse ved bruk av Excel rekneark, der kommunen si økonomiavdeling v/Kari Mette Sundgot blei trekt inn som rådgjevar.

Basert på valde konstruksjonar og løysing for tekniske anlegg blei det utarbeidd energibudsjett som synte eit totalt energiforbruk for det nye anlegget på om lag 1 gWh/år. Altså om lag det same for totalt 5700 m2 som bygget på 2800 m2 før utbygginga. (begge ikkje medrekna omsorgsbustadane frå 1994) Pr. m2/år blir dette 174. Normtal for nye sjukeheimar etter 97-forskrifta som nemnt: 190-220. I fylgje nye opplysningar frå det kommunale eigedomsselskapet har budsjettet vist seg å halde stikk.

Situasjonsplan med byggesteg.

Utviding og ombygging av slike anlegg som skal ha tilnærma full drift i byggetida gir alltid store utfordringar. Løysinga på dette blei ei oppdeling i byggesteg med klar avgrensing mot delar med full drift. Dette blei fylgd bra opp av både heimen og aktørane i byggesaka. Illustrasjonen, situasjonsplan for utbygginga, viser korleis dette blei organisert.

Framdriftsplanen var nært knytt opp mot planen for byggesteg. Oppstart med detaljprosjekteringa var januar 2001, tilbodsrekning hausten 2001 og ferdigstilling alle steg desember 2003. Totalkostnaden var berekna til knapt 100 mill. Det vart inga vesentleg overskriding, heller ikkje særleg forseinking av framdrifta.

Byggestart for heimen var tidleg i 2002. Første byggesteget var ferdig tidleg i 2003, andre sommaren 2003 og tredje tidleg i 2004.

Nybygget inneheld eit mindre kapell som blei plassert vest for tilfluktsrommet der det er bårerom og det tidlegare kapellet var. Kapellet blir brukt til båreandakter og liknande samvær. Fondveggen med vertikalt vindauge har ei utsmykking i blyglas utført av Åshild Havåg Bergseth. Dette blei finansiert utanom byggebudsjettet ved innsamla gåver. Venneforeininga for heimen tok på seg dette etter initiativ frå styrar Edny Nærø.

Livssynsnøytral utforming vart vektlagt. Rommet har og overlys.

Skulpturen «Fiskarbonden» av Tore Bjørn Skjølsvik utanfor på sørsida blei avduka i 2007. Saunes Grendelag tok initiativ og gav midlar av pengar dei hadde fått for grunnkjøp. Eit viktig siktemål med monumentet var å minne om at dei fleste som budde på Saunes til langt inn på 1900-talet var fiskarbønder. Borgstein og Sparebanken Møre bidrog òg til finansieringa, og Ulstein Rotary gjorde tilrettelegging på duganad. (Kjelde: Nettsida til Ulstein Rotary)

Dagsenteret vest for hovudinngangen vart etter kvart for lite, og blei i 2017 ombygt og utvida med 132m2 mot nord. Dagsenteret er òg tilbod til eldre som ikkje bur på sjukeheimen.

På sørsida er det oppført ei stove/«vinterhage» i tilknyting til gangen mellom den midtre og den vestre sengefløya.

Dette gir eit verdfullt tillegg til opphaldsareal for ymse føremål, men fargesettinga utvendig kunne vore litt betre tilpassa bygget.

I samtale med avdelingsleiarane Gunn Helen Hauge Muren (skjerma) og Gunn Sætre (opne fløyer), kjem det fram at dei er bra nøgde med anlegget. Dei framhevar særleg løysinga med at alle rom har direkte utgang til terreng med opparbeida hage. Dei lukka atria gjer at bebuarane i dei skjerma avdelingane òg kan gå ut utan å kome på avvegar. Ingen andre sjukeheimar ein veit om har denne fordelen.

I det vestre atriet (for skjerma avdeling) blei det óg bygt hønsehus, men problem med ressurskrevjande stell og at folk blei vekte av hanegal gjer at dette ikkje lenger er i bruk.

I tevlingsutkastet var vaktrom og fellesrom for avdelingane plassert meir sentralt, men etter ynskje frå personalet blei dette endra slik at fellesromma no ligg mot sør og utsikta. Trivsel blei her prioritert framføre kort gangavstand. Avdelingsleiarane nemner og at sengeromma i korttidsavdelinga er litt knappe. Mange av romma her er i bruk for langtidspasientar, då det er meir behov for dette. Vaktromma er òg litt tronge, og eit rom for pårørande i den vestre avdelinga (terminalpleie) kunne vore mindre sentralt plassert. Eigen kjøkenkrok i romma til bu-gruppa/langtidsavdelinga er ikkje i bruk, og kunne vore fjerna.

Elles er det etter 20 år ein del slitasje på overflater, slik at det er ynskjeleg med ein viss opp-pussing. Dette gjeld og nokre utvendige overflater: Beis på treverk og måling på betongelement. Om dette blir gjort trur ein at anlegget vil vere godt tenleg i mange år framover.

Talet på eldre i kommunen i forhold til yrkesaktive vil ha stor auke i framtida. Allereie no er det knappheit på skjerma plassar for demente og ein kapasitetsauke bør derfor planleggast for dette. Egna tomteareal for dette nær heimen i nordvest er avsett til byggeføremål i kommuneplanen, og bør kombinerast med ny tilkomstveg. Slik løysing vil òg betre tilkomsten til heimen og sambandet med kommunesenteret og eldrebustadane i Ulshaug-området. Ballbingen bør kunne flyttast til ein meir sentral stad i Saunes-området. (sjå illustrasjon over)

Byggesak 1970-1976:

Plan òg byggenemnd: Sjå foto under

Prosjekterande
Arkitekt: Vestplan AS Ålesund v/ Oscar Norderval Byggeteknikk: Vestplan AS Ålesund v/ Kjell Furnes
VVS: Ing. Dag Norvoll, Molde
Elektro: Ing. Karl Kvalsund, Ålesund
Byggeleiing: Ing. Ole Flaate, Ulsteinvik
Hovudentrepr.: A/S Jernbeton, Trondhjem

Byggesak 2000 – 2004:

Plan òg Byggenemnd: Tekn. Etat v/ teknisk sjef Elling Indresøvde (nokre andre frå etaten etter behov). Helse- og omsorgssjef Marit Botnen, styrar v/ sjukeheimen Edny Nærø.

Rådgjevar tilbodsfase: Ing. Ole Flaate, Ulsteinvik

Prosjekterande: Prosjekteringsleiar: Arki AS v Magne Bergseth
Arkitekt: Tevlingsutkast: Magne Bergseth, Grete Marøy Sellevold, Per W W Skarstein
Vidare prosjektering og byggefase: Magne Bergseth, Ivar Fineid, Ingvill Arhaug Bowill, Bjørn Helset (tekn. teiknar)
Landskapsarkitekt: Arki A/S v/ Gyril Fimreite og Kari Flataker
Interiørarkitekt: Aslaug Marit Øyehaug, Ørsta
Byggeteknikk: Rolf Olset A/S Ålesund v/ Ole Jørgen Dahle
VVS-teknikk: Vest Consult Sunnfjord A/S, Førde v/Kjell Gisle Olsen.
Elektroteknikk: Monstad A/S Førde v/Sverre Aasen

Byggeleiing: Ulstein kommune, teknisk etat v/ Jostein Kiperberg og Eldar Ulstein
Hovudentreprenør: Veidekke Sogn og Fjordane A/S
Betongarbeid: Veidekke Sogn og Fjordane A/S
Grunnarbeid: Ulstein betongindustri A/S, Haddal
Tømrararbeid: Rise Bygg A/S Hareid.
Murarbeid fasader: Murmester Amundsen A/S Åndalsnes
Røyr- og Sanitæranl.: Rørservice A/S Ulsteinvik
Ventilasjonsanlegg: Nordvest Miljø A/S Ålesund
Elektriske anlegg: Siemens A/S Ålesund

Byggesak 2017 (Utviding Dagsenter):

Prosjektleiing: Ulstein Eigdomsselskap A/S v/ Rune Urke. I samarbeid med omsorgsetaten
Arkitekt: Magne Bergseth, sivilarkitekt mnal